"Ermənistan yaxşı bilir ki, bu, faktiki olaraq, Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik və müdafiə kompleksinin qurulmuş bir sistemidir. Və bu, gec-tez, bütün qonşularımızın qəbul etməsi vacib olan bir gerçəklikdir". 

 

Ordu.az Gürcüstanlı politoloq, Gürcüstanın Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin keçmiş əməkdaşı Teymur Tumanişvili ilə müsahibəni təqdim edir:


- Azərbaycanla Gürcüstan arasında hərbi-texniki əməkdaşlığın səviyyəsini necə qiymətləndirirsiniz?

- Uzun illərdir ki, Gürcüstanla Azərbaycan ölkələrimizin və Cənubi Qafqaz regionunun mühafizəsi, təhlükəsizliyi sahəsində olduqca sıx əməkdaşlıq edirlər. Bir qayda olaraq, türkiyəli həmkarlarmızın iştirakı çöxtərəfli ortaq məşqlər və təlimlər keçirilir. Bunlar dövlət rəsmiləri və müdafiə nazirliklərinin rəhbərləri tərəfindən imzalanan üçtərəfli sazişlərdən irəli gəlir və həm ölkələrimizdə, həm də regionda sabitliyin qorunması üçün bir sıra kompleks tədbirləri nəzərdə tutur.

Bir neçə il bundan öncə, Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə dəhlizinin enerji arteriyaları da daxil olmaqla regionda ən mühüm kommunikasiya sistemlərinin birgə təhlükəsizliyi ilə bağlı GAT (Gürcüstan, Azərbaycan, Türkiyə) müqaviləsi imzalandı. 2013-cü ildə Bakıda neft və qaz boru kəmərlərinin qorunmasına dair "Sonsuzluq 2013" komanda-qərargah təlimləri keçirildi. Gürcüstanda son bir neçə il ərzində Azərbaycan, Gürcüstan və NATO ölkələrinin hərbi personalının iştirakı ilə "Layiqli Tərəfdaş" təlimləri keçirilir.

Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan və Gürcüstan üçün bu təlimlər və manevrlər qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq və qarşılıqlı əlaqələr çərçivəsində təhlükəsizlik qüvvələri üçün bir ənənə halına çevrilib.

Qeyd etmək lazımdır ki, təhlükəsizlik qüvvələri arasında regionda terrorizm təhdidlərin qarşısının alınması məsələləri üzrə də qarşılıqlı əlaqələr mövcuddur, lakin bu, ictimaiyyət üçün açıq olan bir mövzu deyil. 

- Gürcüstanla Türkiyə arasında hərbi əlaqələr barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bu əlaqələr də uzun bir köklərə malikdir. Türkiyə qonşu Gürcüstana, həm təhsil, həm maddi, həm də texniki baxımdan hərbi personalın təliminlərinə böyük töhfələr verir. Bir çox zabitimiz Türkiyənin Hərbi Akademiyalarında təhsil alıblar. Bu aşağı vəzifəli zabitlərin ixtisas hazırlığına da aiddir. Eyni zamanda, bu təlimlər hər iki dövlətin ərazisində də keçirilib.

Türkiyə Qafqaz regionunun təhlükəsizliyinə böyük diqqət yetirir və buna görə həm Gürcüstan, həm də Azərbaycanla sıx əməkdaşlıq edir. Burada əsl peşəkarların cəlb edilməsi vacibdir. Hələ 2002-ci ildə Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri qarşıdan gələn üçtərəfli sazişlər haqqda açıqlama vermişdi. 

Həm Türkiyə, həm də Ukraynanın iştirakı ilə keçirilən NATO-nun "Çevik Ruh - 2018" təlimləri də beynəlxalq çevik əməliyyat qüvvələrinin manevr və əməliyyat fəaliyyətlərini tətbiq etmək üçün aparılmışdı.

- Azərbaycanın müdafiə potensialını necə qiymətləndirirsiniz?

- MKİ-in və bir sıra digər kəşfiyyat xidmətlərinin məlumatlarna əsasən, Azərbaycan, Ermənistan da daxil olmaqla, öz qonşularından fərqli olaraq bu illərdə başqalarına nisbətən daha aktiv şəkildə silahlanır. Bu, əlbəttə ki, ölkənin maliyyə imkanları ilə bağlıdır. Təkcə Rusiyadan deyil, bir sıra digər ölkələrdən də satın alınan yeni silahlarla müasir bir ordu quran Azərbaycan hərbçilərinin tendensiyası da burada çox əhəmiyyətli rol oynayır. 

Azərbaycan hərbi ehtiyacları üçün ÜDM-in 5,1%-ni, Ermənistan isə 4,29% xərcləyir. Lakin bu rəqəmlər büdcələrin, eləcə də insan resurslarının differensiyası zamanı fərqlənir. Yuxarıdakı mənbələrə əsəsən, Azərbaycanın hərbi gücü Ermənistanın gücündən azı 1.5 dəfə çoxdur.

- Qonşu Ermənistanda Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı hərbi əməkdaşlıq kəskin reaksiyalara səbəb olur. Bir çoxları bu hərbi əməkdaşlığın Ermənistanın təhlükəsizliyinə təhdid olduğunu düşünür. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

- Ölkələrimizin hərtərəfli əməkdaşlığı Ermənistanda aşkar bir gərginlik yaratmaya bilməz. Ermənistan yaxşı bilir ki, bu, faktiki olaraq, Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik və müdafiə kompleksinin qurulmuş bir sistemidir. Və bu, gec-tez, bütün qonşularımızın qəbul etməsi vacib olan bir gerçəklikdir. Çətin olan problemlər (xarici dağıdıcı təsirlər də daxil olmaqla) nə qədər tez həll ediləcəksə, bölgəmizdə hər üç Cənubi Qafqaz dövlətinin qarşılıqlı faydalı əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi və qurulması bir o qədər daha sabit və səmərəli olacaq.
Baxış sayı: 48